Tarım ve Köyişleri Bakanı Mehmet Mehdi Eker, tarımda dev adım olarak görülen Türkiye Tarım Havzaları Üretim ve Destekleme Modeli’ni düzenlediği bir basın toplantısıyla kamuoyuna açıkladı.

Tarım Havzalarının ekolojik olarak benzer olan, ülkenin idari yapılanmasına uygun yönetilebilir büyüklükte, tarım ürünlerinin ekolojik ve ekonomik olarak en uygun yetiştirilebildiği bölgeleri ifade ettiğini kaydeden Bakan Eker, yapılan çalışmayla kurumsal hafızanın oluşturulduğunu, bilgisayar teknolojilerinin kullanıldığını, dinamik ve geliştirilebilir bir model uygulamasının hayata geçirildiğini ifade etti.

Şimdiye kadarki mevcut durum hakkında da bilgi veren Bakan Eker, “Bugüne kadar üretim ve kalkınma planları; sadece coğrafi bölgeler ve idari sınırlar esas alınarak yapılmıştır. Tarım sektöründe ülkemizin arz ve talep dengesi istenilen düzeyde sağlanamamıştır. Üretim açığı veya arz fazlası ekonomiye yük olmuştur. Tarımla ilgili çok veri üretilmiş ancak bu veriler bir arada kullanılmadığından yapılan planlamalar eksik kalmıştır” diye konuştu. Böyle bir çalışmaya neden ihtiyaç duyulduğunu da detaylı bir şekilde anlatan Bakan Eker, bu çalışmanın gerekçesinin Kalkınma Planları, Tarım Kanunu ve Hükümet Eylem Planı’nda bulunduğunu ifade etti. Bakan Eker Türkiye Tarım Havzaları Üretim ve Destekleme Modeli’nin amaçlarını,  “Tarım havzalarını belirlemek, sağlıklı tarım envanteri hazırlamak, üretim planlamasına imkan sağlamak, hangi ürünün nerede ne kadar üretilebileceğini belirlemek, çiftçinin gelirini artırmak, geleceğe ait talep projeksiyonları yapmak, destekleri rasyonel, yönlendirici ve etkin bir şekilde kullanmak, arz açığı olan ürünlerde üretim artışı sağlamak, doğal kaynakları korumak ve sürdürülebilir kullanımını sağlamak, havza bazlı planlama ve yönetimle ilgili sektör talebini karşılamak, muhtelif senaryolara göre üretimi planlamak” olarak sıraladı.

Bakan Eker sistemin Havza, Talep Tahmini, Veri Tabanı, Karar Destek, Portal (Sistem Taşıyıcısı) olmak üzere 5 ana bileşenden oluştuğunu kaydetti. Sistemde 527 Milyonun üzerinde veri kaydı olduğunu dile getiren Bakan Eker, ”265 istasyondan 30 yıllık verilerin toplamı 21 milyon iklim kaydı, 11 değişik veri grubundan 2,2 milyon toprak kaydı, eğim, yön ve yükseklik açısından 500 milyon nokta verisinden oluşan topoğrafya kaydı, nüfus, hayvancılık ve. Bilgilerden oluşan 10 bin kayıt ve 160 ülkeyle gerçekleştirilen Dış Ticaret Verileri’nin oluştuğu 4 milyon 572 bin kaydı sisteme girilmiştir” diye konuştu. Modele ayrıca Çiftçi Kayıt Sistemi, Toprak, Topoğrafya, Arazi Sınıflandırması, İklim verileri detaylı şekilde girilirken TOBB, FAO, TUİK ve diğer ilgili ulusal ve uluslar arası kuruluşlardan alınan verilerde girildi.

İKLİM TOPRAK, TOPOĞRAFYA VE ARAZİ SINIFLARI DİKKATE ALINARAK 30 TARIM HAVZASI BELİRLENDİ

Tarımsal Üretim Havzaları’nın belirlenmesinde iklim, toprak, topoğrafya, arazi sınıfları verilerinin kullanıldığını ifade eden Bakan Eker, “Bütün iklim değerleri dikkate alındığında toplam 32 farklı küme, sadece topoğrafya dikkate alındığında toplam 1000’nin üzerinde farklı küme, sadece toprak verileri dikkate alındığında yine 1000’nin üzerinde farklı küme oluşmaktadır. İklim, Topoğrafya, toprak verileri dikkate alındığında toplam 190 Tarım Havzası ortaya çıkmaktadır. Ancak ürün desenleri, yönetilebilirlik, benzer ekoloji vb. şeyler dikkate alınarak havza sayısı 30 olarak belirlenmiştir” şeklinde konuştu.

GELECEĞE YÖNELİK TALEP PROJEKSİYONLARI YAPILDI

Bakan Eker, Talep Tahmini konusunda ise geçmişe yönelik 30 yıllık üretim, tüketim, dış ticaret, fiyat, nüfus, GSMH-GSYİH verileri kullanılarak geleceğe yönelik projeksiyonlar yapıldığını ifade etti. Karar Destek konusunda ise Bakan Eker, hangi havzada hangi ürünlerin ne kadar üretiliceğine yönelik fiyatlar, destek bütçesi, talep tahmini, dış ticaret, havzaların üretim potansiyeli gibi veriler kullanılarak toplam refahı maksimize edecek sürdürülebilir üretim dağılımı yapılacağını söyledi.

Modelin uygulanmasının Türkiye’ye kazandıracaklarını ise Bakan Eker şöyle sıraladı: “Etkin üretim planlaması yapılabilecektir. Biyolojik çeşitlilik, toprak ve su kaynaklarının korunması sağlanabilecektir. Verimlilik artacaktır. Üreticinin kârı artacaktır. Arz talep dengesi sağlanacaktır. Alımlardan doğan kamu finansman yükü azalacaktır. Üretim planlaması ile uluslararası rekabet gücü artacaktır. Türkiye’nin AB’ye uyum sürecinde olası gelişmelerin önemli tarım ürünleri üzerine etkilerinin analizi yapılabilecektir”

Desteklenen 16 ürünle ilgili modelin uygulanması sonrasında nasıl bir değişim olacağını da anlatan Bakan Eker, “Halen prim desteği ödenen 16 üründe planlama öncesi toplam 35,3 milyon ton üretim ve 23,4 milyar TL’lik üretim değeri elde edilirken, önerilen havza modeli ile aynı alanda üretim 42,4 milyon tona ve üretim değeri de 28,7 milyar TL’ye çıkmaktadır. Böylece planlama ile yaklaşık 5,3 milyar TL’lik üretim değer artışı sağlanacaktır” dedi.

Modelin uygulama planı hakkında da bilgi veren Bakan Eker, “2009 yılında Bakanlar Kurulu Kararı, Uygulama Yönetmeliği yayımlanacaktır. Kamuoyu tanıtım ve bilgilendirme çalışmaları yapılacaktır. 2010 yılında Fark Ödemeleri destekleme uygulamaları başlatılacaktır. 2011 yılında ise model üzerinden destekleme ödemeleri yapılacaktır” diye konuştu.

Türkiye Tarım Havzaları Üretim ve Destekleme Modeli’yle belirlenen 30 havza şöyle: Güney Marmara Havzası, Batı Karadeniz Havzası, Kuzeybatı Anadolu Havzası, Doğu Karadeniz Havzası, Karasu-Aras Havzası, Kuzey Marmara Havzası, Büyük Ağrı Havzası, Söğüt Havzası, Çoruh Havzası, Yukarı Fırat Havzası, Kıyı Eğe Havzası, Van Gölü Havzası, Erciyes Havzası, Kaz Dağları Havzası, İç Ege Havzası, Gediz Havzası, Meriç Havzası, Yeşilırmak Havzası, Orta Karadeniz Havzası, Karacadağ Havzası, Zap Havzası, GAP Havzası, Batı GAP Havzası, Doğu Akdeniz Havzası, Kıyı Akdeniz Havzası, Ege Yayla Havzası, Orta Kızılırmak Havzası, Orta Anadolu Havzası, Fırat Havzası, Göller Havzası.